Η Παγκύπρια Ένωση Δασολόγων (ΠΕΔ) κρίνει αναγκαίο να τοποθετηθεί επί της πρόσφατης απόφασης που αφορά τη νέα οργανωτική δομή του μηχανισμού δασοπυρόσβεσης, όπως αυτή θεσπίζεται μέσα από τη μεταρρύθμιση του υπό εξέλιξη «Υπουργείου Εσωτερικών και Πολιτικής Προστασίας». Με βαθύ αίσθημα ευθύνης έναντι της προστασίας των κυπριακών δασικών οικοσυστημάτων, η Ένωση εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για την ορθότητα της εν λόγω απόφασης, η οποία, κατά την άποψή μας, ενδέχεται να επιφέρει δυσμενείς και μη αναστρέψιμες επιπτώσεις τόσο στην πρόληψη όσο και στην καταστολή των δασικών πυρκαγιών.
Η φιλοσοφία που διέπει την απόφαση φαίνεται να απομακρύνεται από την αρχή της ολιστικής και αειφόρου διαχείρισης του δασικού περιβάλλοντος, με αποτέλεσμα να κατακερματίζεται η εφαρμοσμένη δασολογική γνώση, η οποία ιστορικά έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στην αντιμετώπιση των δασικών κρίσεων. Επίσης λόγω του ότι τα δασικά οικοσυστήματα αποτελούν πολυπαραγοντικούς και ζωντανούς οργανισμούς, η αποτελεσματική προστασία τους απαιτεί επιστημονικό σχεδιασμό, συνεχή παρακολούθηση, έγκαιρη ανίχνευση κινδύνων και ταχεία ανταπόκριση, ιδιαίτερα κατά τα πρώτα λεπτά εκδήλωσης μιας πυρκαγιάς. Ως εκ των πιο πάνω η μετακίνηση του Σώματος Δασοπυρόσβεσης εκτός του Τμήματος Δασών αφαιρεί από τον ενιαίο σχεδιασμό τη φάση της καταστολής, η οποία δεν μπορεί να λειτουργήσει αποκομμένα από τη συνολική διαχείριση των δασών. Σημειώνεται ότι χώρες που διατηρούν τη συνοχή των υπηρεσιών που σχετίζονται με την πρόληψη, ετοιμότητα και καταστολή, εντός ενιαίου πλαισίου, υπό κοινό επιστημονικό και διοικητικό συντονισμό έχουν καλύτερη και αποτελεσματικότερη διαχείριση δασικών πυρκαγιών
Επιπλέον, η απομάκρυνση του προσωπικού του Τμήματος Δασών από το επιχειρησιακό σκέλος δασοπυρόσβεσης δημιουργεί το σοβαρό ενδεχόμενο απώλειας της συσσωρευμένης γνώσης του δασικού περιβάλλοντος, η οποία είναι απαραίτητη για την κατανόηση των ιδιαιτεροτήτων κάθε περιοχής, των σημείων υψηλού κινδύνου και των δυναμικών του τοπίου. Η εμπειρία και η τεχνογνωσία που έχουν αποκτηθεί από το 1879 με την ίδρυση του Τμήματος Δασών, δεν πρέπει να διαγραφούν τόσο εύκολα.
Η απόφαση, αν εφαρμοστεί ως έχει, ενδέχεται να προκαλέσει:
- Μειωμένη ταχύτητα ανταπόκρισης, λόγω έλλειψης συντονισμού και γνώσης πεδίου.
- Τριβές μεταξύ υπηρεσιών με διαφορετικές επιχειρησιακές κουλτούρες.
- Χάσμα στην εκπαίδευση και επιχειρησιακή ετοιμότητα.
- Απώλεια της συνοχής ενός μοντέλου που έχει ήδη αποδείξει την αποτελεσματικότητά του.
Αντί για ριζική αναδιάρθρωση, η ΠΕΔ προτείνει:
- Ανάληψη της κατάσβεσης των πυρκαγιών υπαίθρου από το Τμήμα Δασών το οποίο θα παραμείνει στην υφιστάμενη δομή του και την ταυτόχρονη περαιτέρω ενίσχυσή του.
- Ενίσχυση και αναβάθμιση του υπάρχοντος συστήματος με ενιαίο σχεδιασμό πυροπροστασίας σε παγκύπριο επίπεδο, με στόχο την επέμβαση εντός 10 λεπτών με την εμπλοκή όλων των διαθέσιμων υπηρεσιών και δυνάμεων.
- Επένδυση σε τεχνολογικά μέσα ανίχνευσης και επιτήρησης.
- Ενίσχυση του ρόλου των Τοπικών Αρχών.
- Αναβάθμιση της εκπαίδευσης του προσωπικού και ενημέρωση του κοινού.
- Ουσιαστική αξιοποίηση του εθελοντισμού.
Η επιστημονική προσέγγιση που διέπει τη δασολογία βασίζεται στην αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης, της πολλαπλής χρήσης του δάσους και της αειφορίας. Η διάσπαση της πρόληψης από την καταστολή καταργεί τη λογική αυτή, μετατρέποντας τη δασοπροστασία σε αποσπασματική πρακτική.
Η ΠΕΔ δεν αντιτίθεται στην πρόοδο ή στη μεταρρύθμιση. Υποστηρίζει, ωστόσο, ότι κάθε αλλαγή οφείλει να βασίζεται σε τεκμηριωμένα δεδομένα, με πλήρη συμμετοχή των εμπλεκομένων επιστημονικών και επιχειρησιακών φορέων. Η εμπειρία έχει αποδείξει ότι αλλαγές χωρίς επαρκή προετοιμασία, δύσκολα αναστρέφονται και συχνά συνοδεύονται από δυσλειτουργίες και καθοριστικές απώλειες.
Η Πολιτεία καλείται να επανεξετάσει τη συγκεκριμένη απόφαση, λαμβάνοντας υπόψη τη γνώση, την εμπειρία και τις τεκμηριωμένες ανησυχίες των ειδικών. Η διατήρηση της ενότητας των λειτουργιών πρόληψης, ετοιμότητας και καταστολής υπό την αιγίδα του Τμήματος Δασών, δεν είναι μόνο θέμα αποτελεσματικότητας, αλλά θεμελιώδης προϋπόθεση για την προστασία του φυσικού πλούτου του τόπου μας.
Η Παγκύπρια Ένωση Δασολόγων δηλώνει έτοιμη να συμβάλει με κάθε δυνατό τρόπο σε έναν ειλικρινή, τεκμηριωμένο και παραγωγικό διάλογο στη βάση επιστημονικών κριτηρίων και αρχών, με στόχο την εξεύρεση της βέλτιστης λύσης για τη διαχείριση τόσο των πυρκαγιών υπαίθρου όσο και των δασικών πυρκαγιών, μακριά από προσεγγίσεις διάσπασης αρμοδιοτήτων, που σε άλλες χώρες έχουν να επιδείξουν μόνο αρνητικά αποτελέσματα.
